Naar het artikeloverzicht

[Blog]

De energietransitie, daar zijn we als HelloData nauw bij betrokken. Die transitie gaat onder andere over het opwekken van energie op een meer duurzame en decentrale manier. Maar die opwek moet wèl worden ingepast in een elektriciteitsnet dat nu al zwaar belast is. Energiedata speelt daar een belangrijke rol in. In deze blogpost vertel ik je over mijn uitgangspunt en drijfveer voor de ontwikkeling van een standaard rondom energiedata, op basis van de dienst die we met HelloData nu al leveren. Een standaard die staat voor het bieden van mogelijkheden en diversiteit, en die daarbij probeert alle betrokken partijen zo goed mogelijk te behandelen.

Zoals ik al schreef: het elektriciteitsnet wordt al zwaar belast en de nieuwe duurzame opwek moet wèl worden ingepast in dit elektriciteitsnet. Zeker de pieken in activiteit in de ochtend en avond raken aan de grenzen van de capaciteit. Het is nu al zo dat de regelaars voor duurzame opwek (zoals inverters) automatisch uitschakelen wanneer het net kenmerken toont van overbelasting. Het liefst voorkom je dat moment, omdat deze maatregel je duurzame opwek beperkt.

 

Het is dus alsof je een auto rijdt zonder remmen, met alleen een handrem.

Niet echt soepel dus. Liever laten we af en toe het gas los, of remmen we wat af.
Dosering dus.

De waarde van energiedata

HelloData maakt deze rem- en gaspedalen mogelijk. De sleutel hierbij is energiedata: informatie over het energieverbruik. We hebben het hier dan niet alleen over de jaarafrekening van de energieleverancier, maar juist over realtime meetwaarden of zelfs prognoses. Energiedata kan bijvoorbeeld worden ingezet om consumenten en bedrijven inzicht te geven in hun energieverbruik.

Geavanceerder nog is het automatisch inschakelen van apparaten op het moment dat je zelf aan het opwekken bent. Zo maak je beter gebruik van je eigen opwek, en voorkom je dus onnodige belasting  van het elektriciteitsnet. Op dit moment is er met de salderingsregeling weinig financiële noodzaak, maar met variabele tarieven en aparte teruglevertarieven in het verschiet, zal deze rekensom anders uitwerken.

Ook buiten het domein van energie kan energiedata van meerwaarde zijn. Denk bijvoorbeeld aan een financieel overzicht waar ook je energieverbruik in meegenomen wordt. Een ander voorbeeld is de thuiszorg die afwijkende gedragspatronen kan opmerken en poolshoogte kan nemen om te zien of alles in orde is bij een cliënt. De mogelijkheden van energiedata zijn eigenlijk alleen beperkt door de creativiteit van de app ontwikkelaar.

Hoe zorgen we er voor dat energiedata beschikbaar wordt?

Als energiedata dus een belangrijk aspect is binnen de energietransitie, en het ook daarbuiten veel potentie kent, hoe zorgen we er dan voor dat energiedata beschikbaar komt?

Want een ding is zeker, als consument of bedrijf is het nu nog een uitdaging om je energiedata te ontsluiten. Niet voor niets is de slogan van ons product HelloData: ‘dichterbij je gegevens’, want het is lastig om de data te verkrijgen, laat staan aan te bieden aan verschillende apps.

Dat probleem, het werkbaar maken van energiedata, is het probleem dat we met HelloData proberen op te lossen.

Uitlezen van energiedata

Energiedata ontsluiten is lastig, omdat er heel veel verschillende apparaten zijn die energie verbruiken. Onder de noemer van ‘domotica’ of ‘internet of things’ krijgen steeds meer apparaten een communicatiemogelijkheid, waarbij ze soms ook wat over energie kunnen vertellen. Denk bijvoorbeeld aan luchtvochtigheidsmeters, bestuurbare thermostaatkranen voor de centrale verwarming, en regensensoren.

Op eenzelfde manier zijn er steeds meer mogelijkheden om bestaande apparatuur uit te breiden met een meetsysteem om aan energiegegevens te komen. En dan heb ik het niet alleen over de ‘slimme meter’ die voorzien is van een handige ‘P1-poort’ om gegevens uit te lezen, maar ook aan modules voor in de meterkast en stekkerdozen met een meter erin.

Gebrek aan een standaard

Maar goed, dan hebben we energiewaarden; eigenlijk begint de uitdaging dan pas. Hoe moeten die energiemeters uitgelezen worden? En wat is de eenheid van die meetwaarden? Is dat graden Celsius of Fahrenheit? kWh, mAh, of Joule? En hoe vaak worden waarden doorgegeven? Is er ook een opgebouwde historie aan waarden beschikbaar? En als we dan die waarden in een standaardformaat gestanst krijgen, hoe bieden we die dan op een verantwoorde manier aan bij de apps die we graag willen gebruiken?

Harmonie in meetwaarden

Er zijn nog geen oplossingen beschikbaar die de hele keten van meetsysteem tot app beschrijven, en de schaalgrootte onderschrijven van de clouddiensten van tegenwoordig. En omdat alle partijen met interesse in energiedata baat hebben bij die oplossing, is het belangrijk dat er harmonie komt in de uitwisseling van energiedata. Er moet dus een standaard worden neergezet. Nou, daar werken we bij HelloData dus aan.

Gebruik van meetwaarden

Als dan de meetwaarden in harmonie worden geleverd door de meetsystemen, is het aan de apps om die waarden te benutten. Gelukkig komt er meer zicht op de potentie van energiedata voor diverse soorten apps. Daardoor begint er consensus te ontstaan over een set van minimale en uitgebreidere data die gewenst is.

Bij HelloData hebben we al meermaals gefaciliteerd bij de zoektocht naar datasets. Dit begint vaak bij de data vanaf de P1-poort, maar recentelijk ook de data benodigd in het kader van de Stroomversnelling. Steeds blijken er weer nieuwe meet- en bijbehorende wensen met betrekking tot inzicht. En dan heb ik het nog niet eens over de geavanceerde domotica-installaties die sommige van mijn collega’s in hun huis hebben ‘geknutseld’.

Gelukkig worden op dit moment nog veel installaties ingericht op projectbasis, waardoor gecompenseerd kan worden voor data die niet eenduidig geïnterpreteerd kan worden. Deze projecten zullen blijven bestaan, maar met de toename van de verscheidenheid van meetsystemen, neemt ook de noodzaak voor duidelijke data-afspraken toe.

Afspraken over energiedata die gecommuniceerd worden, het liefst voorzien van extra informatie, zorgen ervoor dat alle combinaties tussen meetsystemen en apps of diensten kunnen functioneren zoals bedoeld.

Het koppelen van apps

Het koppelen van apps met je meetsysteem werkt iets anders dan op je smartphone, computer, of TV. Om te beginnen is er geen scherm of invoermogelijkheid; al is er vaak wel een lokale webpagina of een portal van de leverancier.

Wat ik de afgelopen jaren heb gezien, is dat apps voor energiedata nog niet zo’n vlucht nemen en dat daardoor de meetsystemen zonder ‘app store’ worden geleverd. En dat daardoor apps weer uitblijven. Het bekende kip en ei probleem waarbij de partijen elkaar in spanning houden en er maar weinig voortgang wordt geboekt.

Een goed ecosysteem voor apps

Ik zou daarom graag anders beginnen. Met HelloData leveren wij ook de app store, zodat leveranciers van meetsystemen zich voorlopig kunnen focussen op de meetsystemen. Omgekeerd hoeven app ontwikkelaars niet voor elk type apparaat een andere app te schrijven met een beschrijving die weer net iets anders is. Anders ontstaat waarschijnlijk hetzelfde fenomeen dat zich de laatste jaren bij de smart-TV’s heeft voorgedaan:

Die TV’s werden verkocht met een lijst van apps, maar door gebrek aan updates van de TV leveranciers werd het voor app ontwikkelaars lastig om de gewenste gebruikservaring te leveren. Ze lieten die oudere smart-TV’s dus links liggen. Omdat de app stores voor die TV modellen zo dus in verval vielen, werd het voor TV leveranciers steeds minder interessant om updates te leveren voor die oude TV’s. En de kans dat de consument de kosten op zou hoesten was ook nihil. Resultaat: de consument zit nu opgescheept met een TV waarvan nog maar een klein deel van de apps behoorlijk functioneert.


Foto: James Cridland – Flickr

Het beste van beide werelden

Ik voorzie wel dat dit tijdelijk is. Als een meetsysteem een app store krijgt, betekent dit voor de leverancier meer controle over de gebruikservaring en de mogelijkheid voor lucratieve promotiedeals. Dit lijkt mij niet te stoppen, dus moeten beide concepten kunnen bestaan. De leverancier van een meetsysteem kan een eigen app store aanbieden, terwijl er ook een koppeling kan worden gemaakt met HelloData, waarmee er ook weer een wereld van apps beschikbaar komt.

De juiste toegang

Als je een app koppelt, geef je als gebruiker impliciet toegang aan die app om je meetwaarden uit te lezen. Een kenmerk voor een volwassen app ecosysteem is gelaagdheid in het verlenen van toestemming. Want een simpele ‘ja/nee’ voor alle beschikbare meetwaarden geeft ofwel te veel toestemming, ofwel te weinig, maar nooit precies genoeg.

HelloData stelt de consument in staat om apps te koppelen, en dus toestemming te verlenen voor het geven van toegang tot meetwaarden. HelloData geeft zo invulling aan een rol als autorisatiepartij. Daarin hebben we vanaf begin af aan een gelaagdheid in de afgegeven autorisatie. En die gelaagdheid wordt nog regelmatig aangescherpt, om aan te sluiten bij de wensen van de apps, de mogelijkheden van de meetsystemen, en het begrip van de consument.

Een app vraagt en krijgt alleen toestemming tot de data die de app nodig heeft. En die aanvraag wordt expliciet duidelijk gemaakt aan de gebruiker, zodat hij een weloverwogen besluit kan nemen. De controle die de consument hierdoor krijgt, zorgt voor een toename in vertrouwen in de apps en het systeem van autorisaties.

Gelaagde toestemming

Dit concept van gelaagde toestemming is in de afgelopen jaren al populair geworden in de besturingssystemen op smartphones. Daarbij moet een consument zelfs na het installeren van een app nog kunnen kiezen bepaalde data wel of niet open te stellen. Het is niet langer meer een beslissing waarbij je ofwel de voorwaarden van de app moet accepteren, of de app moet weigeren. Nee, nu heeft de consument verschillende configuratiemogelijkheden, om er zo voor te zorgen dat de app wel in de behoefte kan voorzien, maar niet onnodig veel data kan inzien.

Anderzijds is het niveau van toestemming op smartphones wel erg grof. Wel of geen contacten, wel of geen locatiegegevens, etc. Maar wat betekent dat dan? Hoe nauwkeurig is die locatie; nauwkeurig op de meter of tot de wijk waarin je je bevindt? En wat is zichtbaar van de contacten; alle contacten of alleen degenen die de app gericht opvraagt?

Gelaagdheid van energiedata

Energiedata is eigenlijk al zo’n hoofdcategorie als ‘contacten’ of ‘locatiegegevens’. Het vrijgeven van alle energiedata zegt veel over een persoon of huishouden, zeker als die energiedata kan worden toegekend aan het gebruik van concrete apparaten.

Precies om die reden is energiedata ook waardevol: apps kunnen veel meerwaarde bieden met behulp van die gegevens. Maar niet alle apps hoeven hetzelfde detailniveau in te zien, of hoeven je complete geschiedenis in te kunnen zien. Dus waarom zou je dan toestemming geven tot alle gegevens? Juist het opdelen van de energiedata qua nauwkeurigheid en in combinatie met een optionele historische inzage, geeft de consument meer mogelijkheid om echt toestemming te verlenen.

En dit is dan ook precies wat we met HelloData willen bereiken.

Er is echt wat te kiezen

Beperken van de datavraag

Omgekeerd stelt dit apps in staat om hun toestemming in te perken. Ze kunnen hier dezelfde middelen voor gebruiken. Ze kunnen zo het vertrouwen van de consument winnen en tegelijkertijd voorkomen dat ze een (te) grote set data verzamelen die ze vervolgens moeten verwerken en beveiligen. Door de toestemming van energiedata logisch te splitsen, kan de consument op een begrijpelijke manier toestemming verlenen of intrekken. Ook kunnen apps in functionaliteit terug- of opschalen naar gelang er meer- of minder toestemming wordt verleend.

Adoptie van een standaard

Wat is een standaard zonder gebruikers? Een fictieve standaard. Een mislukte standaard! Het bieden van een oplossing voor eerdergenoemde punten (harmonisatie van meetwaarden en gelaagdheid van toestemming) zou veel partijen moeten interesseren. Toch is dit geen garantie voor een brede adoptie.

Die adoptie komt juist voort uit het bieden van mogelijkheden en niet door het opleggen van beperkingen. Een mate van diversiteit dus. Het zal niet helpen als HelloData een bottleneck vormt in het systeem, op wat voor manier dan ook. Het moet juist faciliteren; als autorisatiepartij uit naam van de consument.

Autorisaties maken het mogelijk

Om te voorkomen dat een autorisatiepartij te beperkend werkt, heeft het een rol aan de zijlijn, maar wel een belangrijke rol. De apps hebben direct contact met de meetsystemen voor het uitwisselen van de benodigde energiedata. Hierbij staat de autorisatiepartij langs de zijlijn, en die houdt daarbij in de gaten dat de data-uitwisseling volgens afspraak gebeurd.

De data-uitwisseling verloopt zo dus niet gecentraliseerd, maar decentraal. Decentralisatie is in de internettechnologie al enkele jaren aan de gang. Dit sluit aan bij een wereld waar computers steeds krachtiger worden en tussenpartijen steeds minder nodig zijn.

Dit decentrale aspect is een recept voor een gezond ecosysteem, waarbij veel partijen een plaats kunnen vinden. Voor een voorbeeld hiervan hoef je maar te denken aan de diversiteit en laagdrempeligheid die het internet zelf kent. In een paar klikken heb je een eigen website of webshop opgezet: jouw plek op het internet.

Een ander belangrijk voordeel is de toenemende betrouwbaarheid. Er is geen centrale dienst waar alles van afhankelijk is. Als een partij tijdelijk ‘down’ is, kan de rest doorgaan alsof er niets aan de hand is.

Die gang naar decentralisatie is er, maar het zal nog enkele jaren duren voordat dit de nieuwe norm wordt. Het is daarom belangrijk om voor een standaard om de gang naar decentralisatie in acht te nemen. Maar voor de kortere termijn zal het zwaartepunt liggen bij gecentraliseerde cloud-services, waar ook een goede oplossing voor geboden moet worden.

Het is dus belangrijk een standaard neer te zetten die zowel decentraal op meetsystemen of apps met beperkte mogelijkheden functioneert, als centraal op grote cloudsystemen die energiedata moeten afhandelen voor honderden tot miljoenen systemen.

Meerdere autorisatiepartijen

Nog een stap verder in de lijn van decentralisatie is de zogenaamde ‘federatie’ (of ‘federation’). Hierbij zijn er überhaupt geen centrale partijen in het systeem, dus ook geen autorisatiepartij als HelloData. Want waarom zou HelloData de enige autorisatiepartij moeten zijn? Waarom zou je als consument of bedrijf niet zelf kunnen bepalen bij welke partij je jouw meetsystemen in beheer brengt? Dit maakt het mogelijk dat er autorisatiepartijen opstaan die een andere invulling geven aan het bemiddelen bij autorisaties. Bijvoorbeeld doordat ze opereren in een ander land en dus aan andere wetgeving onderhevig zijn. Of omdat ze een gebruiksinterface aanbieden die logischer is voor een bepaalde klantgroep, bijvoorbeeld klanten met een uitgebreide domotica-installatie.

Ik zie ‘federatie’ als een goede test voor een standaard rondom energiedata, en een versterking van het ecosysteem dat daaromheen ontstaat.

Drie hoofdthema’s voor een energiedata standaard

Samenvattend zie ik de noodzaak voor een standaard rondom de uitwisseling van energiedata. En die standaard valt te definiëren rondom drie hoofdthema’s:

  • harmonisatie van data
  • gelaagdheid van toestemming
  • ondersteuning voor een decentraal ecosysteem.

Met HelloData zijn we nog niet zover dat we dé standaard zijn. Er is nog veel verfijning en uitwerking nodig. Zo gaat dat nu eenmaal met techniek, elke techniek.

Maar de inhoud van deze blogpost is mijn uitgangspunt en drijfveer voor de ontwikkeling van een standaard rondom energiedata, op basis van de dienst die we met HelloData nu al leveren. Een standaard die staat voor het bieden van mogelijkheden en diversiteit, en die daarbij probeert alle betrokken partijen zo goed mogelijk te behandelen.

Ideeën heb je niet zomaar, die vorm je, door informatie en discussies.
Denk jij dat je mijn ideeën kunt verrijken met informatie of een discussie, ga dan met mij de dialoog aan. Neem contact met me op of schrijf zelf een blogpost waarbij je naar deze post linkt.

Reacties over "Energiedata verdient een standaard"

  • Er zijn nog geen reacties geplaatst bij dit artikel

Reageer